Yüksek hassasiyet veya duyusal işleme hassasiyeti, Elaine Aron tarafından tanımlanan, popülasyonun yaklaşık %15-30'unu etkileyen ve uyaranların daha derinlemesine işlenmesini ve daha çabuk doygun hale getirilmesini içeren bir mizaç özelliğidir. Aynı özellik daha fazla yaratıcı malzeme ve daha fazla tıkanıklık üretir: içsel zenginliği ve ayrıca eleştiri ve gürültüye karşı tepkiselliği artırır.
Yüksek hassasiyet nedir (ve ne değildir)
Yapı, doksanlı yılların ortalarında psikolog Elaine Aron tarafından teknik adla formüle edildi. duyusal işleme duyarlılığı, HSP gibi hassas bir insan etiketiyle onu popülerleştirdi. Aron, DOES kısaltmasıyla bilinen dört bileşeni tanımlıyor: İşlemenin derinliği, aşırı uyarılma eğilimi, artan duygusal tepkisellik ve empati ve ince uyaranlara duyarlılık.
Çeviri: bazı şeyleri daha fazla ve daha uzun süre düşünürsünüz; gürültülü, parlak ışıklı veya sosyal açıdan yoğun ortamlarda daha çabuk doyarsınız; neyin size ait olduğunu, neyin size ait olmadığını daha yoğun hissedersiniz; ve diğer insanların fark edemediği nüansları tespit edersiniz - küf kokusu, mikro ifade, konuşmanın sıcaklığındaki değişiklik.
Aron, bunun nüfusun yaklaşık %15-20'sini etkilediğini tahmin ediyor ve daha sonraki çalışmalar, üst uçta belki de %30'luk sürekli bir dağılım olduğunu öne sürüyor. Burada bilimsel dürüstlük söz konusudur: Yapının ciddi savunucuları ve eleştirmenleri vardır. Araştırma topluluğunun bir kısmı, PAS ölçeğinin nevrotiklik, içe dönüklük ve kaygılı özelliklerle önemli ölçüde örtüştüğünü ve ayırt edici geçerliliğinin tam olarak kurulmadığını savunuyor.
Ve önemli bir açıklama: yüksek hassasiyet bu bir bozukluk değil, herhangi bir teşhis kılavuzunda yer almaz ve anksiyete, DEHB, otizm veya travma ile aynı şey değildir. Bunlardan herhangi biriyle bir arada bulunabilir ve çoğu zaman hepsiyle karıştırılır. Hassasiyetiniz çalışmanızı engelliyorsa soru HSP olup olmadığınız değildir: soru bir profesyonel içindir.
Neden aynı özellik materyal ve engelleme sağlıyor?
Bunu bir bant genişliği sorunu olarak düşünün. Birim zamanda daha fazla bilgi işleyen bir beyin, daha fazla çağrışım, daha fazla nüans, daha beklenmedik bağlantılar üretir. Yaratıcı malzemenin temeli budur: Başkalarının fark etmediklerini fark etme ve bunu uzaktaki bir şeyle ilişkilendirme yeteneği.
Ancak bant genişliğinin bir maliyeti vardır. Nüansı kaydeden aynı sistem aynı zamanda kafeteryadaki gürültüyü, komşunun bakışını, kendi paragrafınızdaki yanlış yerleştirilmiş virgülü de kaydeder. Sistem doygunluğa ulaştığında ortaya çıkan şey kas yorgunluğu değildir; uzun bir görevi sürdürmenin imkansız olduğu yaygın bir bunalım durumudur.
Bu nedenle mükemmel fırtına. Son derece duyarlı kişi aynı zamanda yaratmak için gerekenden daha fazlasına -derinlik, zenginlik, içgörü- ve bitirmeyi engelleyen şeylerden daha fazlasına sahiptir: doygunluk, eleştiriye karşı tepki, iyileşme ihtiyacı, taslak ortaya çıkmadan önce taslağın tüm kusurlarını gören bir iç göz.
Bu çok yaygın bir modeli açıklıyor: İç dünyaları dolup taşan ve boş bir klasöre sahip insanlar. Bu bir yetenek veya arzu eksikliği değildir. Tam üretim yapacakken aşırı yükten dolayı kapanan bir sistemdir.
Dört karakteristik tıkanıklık
Doygunluk nedeniyle engelleme. Bir günlük uyarımdan sonra masaya varıyorsunuz ve kafa yok. Bu fiziksel yorgunluk değil; işlem bütçesinin harcanmış olmasıdır. En yaygın tıkanıklıktır ve çözülmesi en kolay olanıdır çünkü bu bir ruh değil, gündem sorunudur.
Eleştiriye gösterilen tepki nedeniyle engelleme. Çalışmanızla ilgili ılımlı bir yorum, üç gün süren derin düşüncelere yol açar. Aron, son derece hassas kişilerin olumsuz geri bildirimlere daha yoğun tepki verdiğini belgeliyor ve ayrıca olumluya. Pratik sonuç, eserin gösterilmesinin orantısız bir duygusal maliyeti olması ve bu nedenle bundan kaçınılmasıdır. Biz onu tedavi ediyoruz korkmadan sanat nasıl yayınlanır ve içinde övgünün yarattığı tıkanıklık.
Algısal mükemmeliyetçilikten kaynaklanan tıkanıklık. Onun mükemmel olmasını istemiyorsunuz: olanla olması gereken arasındaki farkı dayanılmaz bir netlikle görüyorsunuz. Bu, kibirden farklı bir mükemmeliyetçiliktir; Egodan değil algıdan doğar. Ve bir o kadar da felç edici. Bkz. Mükemmeliyetçilik, yaratıcılığın düşmanı.
Yabancı emilim nedeniyle tıkanma. İnsanların yanında çalışıyorsanız veya kötü bir dönemden geçen biriyle yaşıyorsanız, bant genişliğinizin büyük bir kısmı size ait olmayan duygusal durumları işlemeye gider. Pek çok hassas insan, yalnızca evde yalnız olduklarında iyi yazdıklarını keşfeder ve manyak oldukları sonucuna varırlar. Değiller: Çalışma durumlarını doğru bir şekilde tanımlamışlar.
Cameron'un yöntemini reaktif sinir sistemine uyarlamak
Sanatçının Yolu, isteğe bağlı olmayan üç ayarla bu profil için şaşırtıcı derecede iyi çalışıyor.
Dünya gelmeden önceki sabah sayfaları. Bu esastır ve kozmetik değildir. Cameron uyandığını söylüyor. Oldukça hassas bir kişi için, telefonu açmadan önce veya açtıktan sonra yazmak arasındaki fark, boş bir tank ile yarısı yabancı maddeyle dolu olan bir tank arasındaki farktır. E-posta yok, haber yok, konuşma yok. Rüyalardan not defterine.
Sanatçıyla küçük dozlarda ve kalabalık olmadan randevu. Klasik hata, sanatçıyla randevuyu heyecan verici bir gezi olarak yorumlamaktır: kalabalık bir bit pazarı, cumartesi günü büyük bir müze, bir konser. Çoğu kişi için bu kuyuyu doldurmaz; taşar. Sabah ilk iş küçük bir müze, nehir boyunca bir yürüyüş, boş bir kitapçıda bir saat. Bkz. küçük müzelerde sanatçıyla randevular y otuz dakikalık mikro maceralar.
Okuma yoksunluğu haftası, dikkatle. Cameron dördüncü haftada yedi gün boyunca hiçbir şey okumamayı teklif ediyor. Girdiye doymuş bir profil için bu hafta genellikle tüm kursun en özgürleştirici haftasıdır: Yıllardır sistem ilk kez boşaltılmaktadır. Ancak okumayı duygusal düzenleme olarak kullananlar için, okumayı birdenbire ortadan kaldırmak istikrarı bozabilir. Durumunuz buysa, tam yoksunluğu ekranlardan ve ağlardan uzak durmayla değiştirin; asıl gürültünün olduğu yer burasıdır.
Ve Cameron'un söylemediği dördüncü şey. Haftaya açık bir kurtarma bloğu ekleyin: iki saatlik hiçbir şey. Giriş yok, çıkış yok. Podcast yok, müzik yok, konuşma yok. Reaktif bir sistem için dinlenme bir lüks değildir: malzemenin sipariş edildiği döngünün aşamasıdır.
İradeyi değil çevreyi tasarlayın
Benimsenebilecek en yararlı fikirlerden biri, duyarlı insanların yaşadığı yaratıcı sürdürülebilirlik sorunlarının neredeyse tamamının, çevrekarakterle değil mühendislikle çözülürler.
Gürültü. Mutlak sessizliğe değil, öngörülebilirliğe ihtiyacınız var. Sürekli bir gürültü (çamaşır makinesi, pembe gürültü, yağmur) bölmenin diğer tarafında aralıklı olarak yapılan bir konuşmadan çok daha az rahatsız edicidir çünkü sistem onu çözmeye çalışmaktan vazgeçer. Aktif olarak kulaklıkları, kulak tıkaçlarını veya evin boş olduğu bir zamanı iptal etmek.
Işık. Görüş alanında parlak nokta kaynakları bulunmayan sıcak, dağınık ışık. Floresan ve titreyen LED'ler tükenmişliğin görünmeyen nedenlerinden biridir. Eksiksiz bir rehberimiz var: sabahları yazmak için ideal ışık.
Geçiş. Bu, tüm müdahaleler arasında en iyi maliyet-fayda oranına sahip müdahaledir. Dünyayla masa arasında beş dakika: Duş, sessizce kahve, pencereden dışarı bakmak. Bu ruhsal bir ritüel değil, bir tampon boşaltmadır. Geçiş olmadan sistem, saat beşteki toplantının hâlâ içeride olduğu sayfaya ulaşır.
Gündem. Sanatçıyla randevunuzun olduğu gün zorlu bir şey planlamayın. Aile yemeğinden sonra yazmayın. Pazar öğleden sonra on altı kişiyle birlikte olacaksanız, Pazar öğleden sonra sizin yaratıcı pencereniz değildir ve bunu düzeltecek hiçbir disiplin yoktur.
Çerçeveyi değiştiren nüans: diferansiyel duyarlılık
Onlarca yıldır hassasiyet, kırılganlık olarak incelendi. Düşmanca bir ortama maruz kalan hassas bir çocuk, hassas olmayan bir çocuktan daha kötü bir duruma gelir: daha fazla kaygı, daha fazla sorun. Kırılgan orkide modelidir.
Jay Belsky, Michael Pluess ve diğerlerinin çalışmaları eksik olan yarıyı ekledi. Aynı çocuk uygun bir ortamda ortaya çıkıyor daha iyi duyarlı olmayan çocuğa göre durdu. Daha kırılgan değil: daha geçirgendir. Kötüye daha çok karşılık verir, iyiye de daha çok. Buna diferansiyel duyarlılık adını verdiler ve bunun lehine makul kanıtlar da var.
Yaratıcı yaşamınız için bunun anlamı doğrudan ve hiç romantik değil: performansınız diğer insanlardan çok çevreye bağlıdır. Zalim bir öğretmenle yapılan yazı atölyesi partnerinizden çok size zarar verecektir. Nazik bir akıl hocası size ondan daha fazla fayda sağlayacaktır. Gürültülü bir ofis size daha pahalıya mal olur. Sessiz bir sabah sana daha fazlasını verir.
Bu da çevre seçimini tekniğin, yeteneğin veya disiplinin çok ötesinde vereceğiniz en önemli yaratıcı karar haline getirir. Konaklamaya ihtiyaç duymanız bir zayıflık değildir. Mesele şu ki sizin durumunuzda konaklamanın getirisi daha yüksek.
Kristal kimliğine karşı
Bütün bunların içinde bir risk var ve bunun adını vermemek haksızlık olur. PAS etiketi rahattır. Pek çok şeyi açıklıyor, teselli ediyor, sanatsal bir duyarlılık havası veriyor ve her şeyden önce korkutucu şeyler yapmamak için zarif bir neden sunuyor.
Taslağı gönderemiyorum, eleştirilere karşı çok hassasım. Bugün yazamıyorum, doymuşum. Çalışmalarımı gösteremiyorum, bu beni çok etkiler. Bu ifadelerin her biri doğru olabileceği gibi, her biri yeni bir sözcük dağarcığıyla konuşan iç sansürcü de olabilir. Cameron buna basının iyi olduğu bir abluka derdi.
Kullandığım pratik ayrım şudur: uyum, sen yap çalışabilmek için - erken kalkıyorsunuz, cep telefonunuzu kapatıyorsunuz, boş bir müze seçiyorsunuz. Bahane öyle bir şey ki kaçınırsın çalışmamak. Her ikisi de aynı özellik ile haklıdır. Yalnızca biri iş üretir.
Ve son bir not. Duygusal duyarlılığınız sizi uykunuzu, ilişkilerinizi veya iş yapma yeteneğinizi etkileyecek kadar bunaltıyorsa (tepkisellik bir özellikten çok bir fırtınaya benziyorsa), bu bir akıl sağlığı uzmanıyla görüşmeyi garanti eder. Yüksek hassasiyet, yoğun ve sürekli acıyı açıklamaz. Bunu açıklayan şeyler var ve bunların tedavisi var. Bkz. Yöntem yeterli olmadığında ve tedaviye ihtiyaç duyulduğunda.
Bu arada: yarın telefondan önce üç sayfa. Kimsenin izlemediği, sıcak ışıklı, sessiz bir odada. Sinir sisteminiz ve cüzdanınız size teşekkür edecek.